Voor mozaiek is simpelweg nodig: een goede (gladde) ondergrond, kleine gekleurde steentjes of keramiek, lijm of cement om het geheel op te plakken en eventueel voegmiddel.. Dat klinkt eenvoudig en dat is het ook. Zeker voor een eerste probeersel is het handig om te beginnen met bijvoorbeeld tegeltjes die nog over zijn van de keuken of badkamer, deze onder een doek kapot slaan met een hamer en vervolgens in een patroon neerleggen. Eventueel kunnen met een tang de stukjes op maat worden geknipt (ronder of meer vierkant bijvoorbeeld.). TESSERAE In de mozaiek kunst echter wordt gewerkt met kleine steentjes of glas stukjes welke tesserae worden genoemd.  De steentjes kunnen van marmer zijn en deze zijn uitstekend te gebruiken voor bijvoorbeeld vloeren, want marmer is een hard materiaal. De marmeren stukjes die gebruikt worden voor mozaiek worden meestal van een staaf gehakt met behulp van een hamer en een zethamer. Marmer is wel een heel duur materiaal en om te beginnen is dit dus niet erg geschikt. Goedkoper is het om marmer te kopen dat machinaal in regelmatige vierkantjes is gehakt. U krijgt hiermee dus een glad oppervlak, terwijl het met de hand gehakte marmer een wat robuuster effect geeft. Veel gebruikt worden de zogenaamde Smalti. Dit zijn stukjes doorschijnend glas en het wordt gemaakt in Italië. Nadat eerst een dikke gekleurd glas is gemaakt (die overigens nooit geheel gelijk in dikte zijn) worden de plakken (pizze heten deze plakken) in tesserae gesneden. Smalti hebben altijd een beetje een bobbelig uiterlijk. Hierdoor verkrijgt u een mooi oppervlak dat prachtig het licht reflecteert. Omdat het niet mooi vlak is, wordt werk dat met Smalti is gemaakt niet gevoegd. Het voegsel zou toch alleen maar in de gaatjes gaan zitten en het werk compleet verpesten. Het meest gebruikt is toch wel glas, gewoon glas in regelmatige vierkantjes van 2*2 cm. Deze worden verkocht op vellen papier. U kunt deze vellen dus in een keer gebruiken als u een groter oppervlak wilt bedekken, maar ook losmaken van het papier om zo de losse onderdeeltjes te verwerken in uw mozaiek. Ook is er de mogelijkheid tot gebruik van aardewerk, al dan niet geglazuurd. Deze kunt u vrij gemakkelijk verkrijgen bij een goede bouwmarkt. Erg leuke effecten kunnen ontstaan door in uw mozaiek porselein te verwerken of stukjes spiegel. Of wat dacht u van een mozaiek gemaakt van stenen of schelpen. Misschien vindt u het mooi om een combinatie van deze materialen te maken. Zelfs kralen en facet geslepen stenen zijn soms erg mooi om in een mozaiek te verwerken. Eigenlijk kan dus vrijwel alles worden gebruikt! GEREEDSCHAPPEN Uiteraard heeft u een aantal gereedschappen nodig. Het belangrijkst zijn toch wel de tegelbreek tang waarmee rechte lijnen te snijden zijn. Een mozaiek tang is handig om stukjes op maat te knippen en een tegelsnijder, tegelkrasser, een hobbymes en een glassnijder zijn verder ook handige gereedschappen. Uiteraard kunt u voor kapotte aardewerk tegels gewoon een hamer gebruiken. Als u mozaiek stukjes van marmer of smalti gaat verwerken is een hamer en beitel (die vast staat in een blok hout) een must. Wanneer u aan het werk gaat is het altijd slim om ook u zelf te beschermen: zet een veiligheidsbril op, zo voorkomt u splinters in uw ogen. LIJM EN CEMENT PVA lijm is een lijm op waterbasis die dus voornamelijk voor binnen geschikt is. U kunt deze lijm gebruiken om ondergronden te prepareren en om de stukjes rechtstreeks op een oppervlak te plakken. Deze lijm is op waterbasis waardoor deze niet bruikbaar is voor buiten en in vochtige ruimten.

Allereerst moet u nadenken over wat u precies wil gaan maken. Wilt u een eenvoudige pot of houten plaat versieren, welke kleuren en figuren wilt u op deze ondergrond maken en moet het binnen of buiten komen te staan/hangen. Maak een tekening (eventueel op schaal) en bedenk hoe ingewikkeld het moet worden en daarbij dus de tijd die u met het maken van het mozaiek kwijt wilt zijn. Zoek de tesserae kleuren alvast bij elkaar en laat u inspireren door de textuur van het materiaal. Houd er rekening mee dat een ontwerp altijd moet groeien en als u bezig bent mag er best nog wat veranderen. Als u het moeilijk vindt om een ontwerp te maken, zoek dan een plaatje dat u aanspreekt of een ander voorbeeld. Een Borduur patroon of een patroon van ministeck bijvoorbeeld kunnen ook heel goed worden gebruikt om mozaiek figuren te maken

GRONDEN VAN HET OPPERVLAK

Een oppervlak voor het maken van een mozaiek moet vlak en egaal zijn. Oneffenheden moet u eerst wegschuren of zorgen dat u (wanneer u met cement werkt) een vlak geheel krijgt door bijvoorbeeld een nieuwe laag zelf-egaliserend cement aan te brengen.  Hout kan prima worden gebruikt voor mozaieken, maar let er wel op dat het niet buigt. Ook moet u er voor zorgen dat het hout niet kan gaan werken door vocht. De meeste ondergronden 'zuigen' ofwel ze zijn poreus en moeten daarom eerst worden gegrond. Door het gronden sluit u het oppervlak af waardoor het mozaiek uiteindelijk een langer leven beschoren is. Hout of gips zijn gladde oppervlakken en deze dienen eerst met een hobbymes ingekerft te worden. Hierdoor hecht de lijm beter. Het uiteindelijke gronden kunt u doen door PVA lijm met water te vermengen en een laag op het hout aan te brengen met een spons. Plastic of bestaande tegels zijn glimmende oppervlakken die u niet kunt inkerven. Hiervoor is een twee componenten hars een uitkomst. Op terra cotta kunt u lijmpoeder op basis van cement met wat water aanmaken tot het een romig geheel wordt en dit in een dunne laag aanbrengen. Laat het grondwerk een dag drogen.

AANBRENGEN VAN MOZAIEK

Een mozaiek kunt u op verschillende manieren aanbrengen op het gewenste oppervlak. Het meest eenvoudig is de directe methode. Hierbij lijmt u direct op het gewenste oppervlak uw stukjes vast. Voordeel is dat u daarna alleen nog maar hoeft te wachten tot de lijm droog is en meteen kunt afwerken. Het is zeer geschikt om als beginner mee te starten. Soms is het echter erg lastig om in een ver hoekje of achter de toiletpot het mozaiek te maken. Verder komt er vaak lijm op de tegeltjes terecht waardoor het werk niet mooier wordt. Zorg er dus voor om steeds uw handen schoon te maken tussendoor.

Voor moeilijke hoekjes of werk buiten dat door regen anders wordt tegengehouden, kunt u de indirecte methode gebruiken.. Hierbij maakt u op bruin papier of gaas uw werkstuk. Bij de bruin-papier methode maakt u het werkstuk op zijn kop met een in water oplosbare lijm (PVA lijm). Voordeel van deze methode is ook dat het resultaat glad wordt omdat de bovenkanten van de tegeltjes netjes gelijk gelegd worden. Plak dus met de PVA lijm de tegeltjes op zijn kop vast aan bruin papier en houd er rekening mee dat u wel andersom het resultaat krijgt. Het slimst is het om eerst met het bruin papier de vorm uit te knippen die het mozaiek moet krijgen. De vellen mozaiek kunt u in handzame stukken snijden en uiteindelijk op hun plaats in de lijm leggen. Het zal na het drogen van de lijm wel enige moeite kosten om het papier van de tegeltjes te verwijderen. Maak het papier goed vochtig en trek het als het goed is losgeweekt van de tegels af. Er bestaat ook nog een dubbele indirecte methode waarbij u eerst op een tijdelijke ondergrond uw mozaiek vast lijmt en vervolgens over het geheel weer een stuk bruin papier te lijmen. Daarna haalt u de tijdelijke ondergrond weg en kunt u het mozaiek aanbrengen. U kunt ook op (zacht) gaas werken. Maak de tekening van uw ontwerp op een ondergrond van karton en leg hier over heen een laag doorschijnend plastic en het gaas hier weer overheen. U kunt uw ontwerp zien door het gaas heen en door het plastic zullen de tegels niet aan het papier vast gaan plakken. De steentjes moeten nu wel gewoon met de goede kant naar boven worden vastgeplakt met een (eventueel watervaste) PVA lijm. Ook het gaas kunt u in handzame stukken knippen en vervolgens vrij eenvoudig inleggen op de plaats van bestemming.

VOEGEN

Met voegen zet u de tegeltjes nog eens extra goed vast. Door het voegen kan het effect van het mozaiek versterkt worden en het maakt het werk waterdicht. Voegsels zijn er in verschillende kleuren en door toevoegen van kleurstoffen kunt u elke kleur maken die u maar wil hebben. De kleur van het voegsel is erg belangrijk want dit kan een extra dimensie geven aan het werk. Een grijs voegsel domineert heel sterk bij witte tegels en wit voegsel bij donkere tegels. Wit voegsel maakt donkere kleuren ook lichter. Een creme kleurig voegsel kan bij witte tegels goed worden gebruikt omdat er een evenwicht is. Zwart voegsel verdiept het zwart en blauw en maakt rood en groen rijker terwijl het met wit contrasteert. Met zwart voegsel springen de fellere kleuren er als het ware wat meer uit terwijl met wit de donkere kleuren wat meer opvallend worden. Het voegen kan beginnen als uw werk helemaal gedroogd is. Maak eerst de tegeltjes vrij van lijmresten door deze (ook aan de zijkant!) met een hobbymes of kleine schroevendraaier te verwijderen. Maak het werk goed schoon en veeg losse rommel weg. Volg de instructies op de verpakking van uw voegmiddel en maak het poeder aan.